اين ، نويد بزرگى است كه خداوند متعال ، بدين وسيله رسول خود را به يارى دينش و اعتلاى كلمه‌اش وعده داده است . اين بشارت ، با تأكيد بر اين حقيقت توأم گشته كه اراده‌ى دشمنان دين مبنى بر خاموش ساختن نور اسلام ، هرگز بر مشيّت قاهره‌ى الهى كه به پيروز ساختن دين خود بر ساير آيين‌ها تعلّق گرفته ، چيره نخواهد شد ، هرچند مشركان را ناخشنود سازد . مقصود از « اظهار » در آيه شريفه ، همان « غلبه و استيلا » است . در اين زمينه فخر رازى مىگويد : چيرگى چيزى بر غير خود ، گاهى به وسيله‌ى دليل و حجّت انجام مىگيرد و گاهى به واسطه‌ى كثرت و انبوهى صورت مىپذيرد و گاهى نيز از طريق غلبه و استيلا حاصل مىشود ؛ از سويى ، روشن است كه خداوند سبحان چيرگى اسلام بر تمامى اديان را نويد داده است و نويد دادن ، فقط در ارتباط با امرى غير حاصل و تحقق يافتن آن در آينده ، معنا مىيابد . از سوى ديگر ، چيرگى و برترى اين دين بر ساير اديان از راه استدلال و احتجاج صورت پذيرفته است . بنابراين ، تعيّن مىيابد كه « ظهور » و « چيرگى » بر اديان ديگر به معناى سوّم تفسير شود . « 1 » بر خواننده‌ى محترم پوشيده نيست كه چيرگى دين مبين اسلام بر ساير اديان ، از راه نيروى قهريه و استيلاى سياسى و نظامى در عصر نبىّ معظم صلّى اللّه عليه و إله و سلم اتفاق افتاد و بهترين دليل براى اين سخن جزيه‌اى بود كه اهل كتاب « با دست خود و در حالت تسليم و ذلّت » به حكومت اسلامى مىپرداختند . بديهى است كه آن نصرت الهى و چيرگى مسلمانان ، با قدرت و شوكت و ابهت يافتن اسلام در تناسب بود . امّا واقعيت امروز امّت اسلام اين‌گونه نيست ، كسانى كه ديروز به ما جزيه مىدادند ، امروز بر مقدّسات ما مسلّط گشته‌اند . دشمن ما را محاصره كرده و در دل سرزمين خودمان ، مورد هجوم واقع شده‌ايم و تمامى اين‌ها افزون بر فعاليت چشمگير تبليغاتى اهل كتاب است . ما به حقّ معتقد بوده و هستيم كه قرآن كريم فرازمانى است و حقايق آن هم امروز و هم فردا صحيح و صادق‌اند . آيا مىتوان ادّعا كرد كه معناى سيطره‌ى اسلام بر ساير اديان كه قرآن فرموده با واقعيت و موقعيت امروزين اسلام - كه نزديك است به وسيله‌ى سازمان‌ها و سياست‌ها و برنامه‌هاى مسلمانان از ميان برود - همخوانى دارد ؟ آيا حقيقتا آن نويد شورانگيز بر وضعيت كنونى جهان اسلام صدق مىكند ؟ يا اين‌كه ما صرفا با عده‌اى به ظاهر مسلمان

--> ( 1 ) . التفسير الكبير / فخر رازى / ج 16 / ص 40 .